Ευρετική+Αξιολόγηση

== = = = __//**Περιγραφή Ευρετικής Αξιολόγησης- Θετικά και Αρνητικά στοιχεία**//__ =

'Ισως η πιο διαδεδομένη μέθοδος αξιολόγησης, οποιοδήποτε και αν είναι το υποκείμενο ή αντικείμενο αυτής της αξιολόγησης, είνιαι η παράθεση μιας λίστας κριτηρίων και στη συνέχεια η επερώτηση ατόμων για την έκφραση των απόψεων τους. Οι άνθρωποι αυτοί μπορεί να είναι χρήστες, είτε ειδικοί πάνω στο συγκεκριμένο θέμα.Όταν αναφερόμαστε βέβαια στο web θεωρούμε εν δυνάμει ότι όλοι οι εμπλεκόμενοι είναι συγχρόνως και χρήστες, ακόμα και αν ασχοληθούν με αυτό ως αξιολογητές.

Γενικά υπάρχουν διάφορες λίστες κριτηρίων της διασύνδεσης όπως είναι αυτή του Brown με 302 κριτήρια, του Marshall et al με 162 κριτήρια, του Mayhew με 288 κριτήρια και με μεγαλύτερη των Smith και Moiser με 944 κριτήρια. Οι Jacob Nielsen και Rolf Molich ξεκίνησαν την ερευνά τους από το 1988 και το 1990 παρουσίασν την "ευρετική αξιολόγηση - heuristic evaluation". Το βασικό ζητούμενο της έρευνας αυτής ήταν να μειωθούν αριθμητικά τα κριτήρια, γενικότερα, όμως να είναι θεωρητικά εφαρμοζόμενα και ευρέως παραδεκτά, και να αυξηθεί η εμπειρία των αξιολογητών, άρα και η αξιοπιστία τους. Αναφέρονται προτίστως στην αξιολόγηση διασυνδέσεων ανθρώπου - υπολογιστή, όμως μια σειρά μελετητών, έχει δείξει ότι μπορεί να προσαρμοσθούν και στην αξιολόγηση διαδικτυακών τόπων. (web sites).

Επιπλέον κανένας διακριτός αξιολογητής δεν μπορεί να ξέρει όλα τα προβλήματα ευχρηστίας ενός interface. Ακόμη διαφορετικοί αξιολογητές βρίσκουν διαφορετικά προβλήματα.

**__Κυριότεροι Μέθοδοι Αξιολόγησης ευχρηστίας από ειδικούς__**:
 * Ανάλυση Πληκτρολογήσεων (keystroke level analysis)
 * Γνωσιακό περιδιάβισμα ( Congitive Walkthrough)
 * **Ευρετική Αξιολόγηση ( Heuristic Evaluation)**

Αναπτύχθηκε από τον Jacob Nielsen στις αρχές της δεκαετίας του 90'. Είναι μια υποκειμενική μέθοδος εξέτασης από ειδικούς ευχρηστίας, η οποία στηρίζεται σε αναγνωρισμένους κανόνες σχεδιασμού διαδραστικών συστημάτων ή αρχές ευχρηστίας ΄΄ευρετικά κριτήρια’’(heuristics criteria). Πολλές φορές είναι γνωστή και ως επιθεώρηση ευχρηστίας ( usability evaluation) χωρίς τη συμμετοχή χρηστών. Εξετάζεται το κατά πόσο τηρούνται οι διάφοροι κανόνες και αρχές σχεδιασμού συστημάτων γενικά αλλά και ειδικότερα όσον αφορά τη συγκεκριμένη εφαρμογή. Η μέθοδος αυτή εστιάζεται σε 2 βασικά σημεία:
 * Στη γενική σχεδίαση των οθονών του συστήματος και
 * Στη ροή διαλόγων, μηνυμάτων και ενεργειών που απαιτούνται για να γίνει μια συγκεκριμένη διεργασία.

Δεν είναι αυστηρά ορισμένοι οι κανόνες αυτοί. Μπορεί να διαφέρει η σημασία που δίνει ένας αξιολογητής σ’ένα κανόνα από κάποιον άλλων. Η συστηματική αξιολόγηση για να εξετάσουμε αν η διεπαφή είναι συμβατή με συγκεκριμένες οδηγίες σχεδιασμού,επιλέγονται προτίστως 3-5 επιθεωρητές ευχρηστίας. Επιθεωρούν αρχικά ξεχωριστά την διεπαφή(1-2 ώρες μια απλή διεπαφή) και έπειτα συγκρίνουν τις σημειώσεις τους.Κάθε αξιολογητής στη συνέχεια έχει την ευχέρεια να επιλέξει τα κριτήρια που ο ίδιος επιθυμεί με τα οποία θα πραγματοποιήσει την αξιολόγηση. Χρειάζεται βέβαια να εξετάσουν το σύστημα τουλάχιστον 2 φορές.

**__//Μπορούν να πραγματοποιηθούν 3 περάσματα://__** **Στο πρώτο πέρασμα**(first iteration) αναζητούνται προβλήματα που ενδέχεται να αντιμετωπίσουν πιθανώς αρχάριοι χρήστες.Έπειτα πραγματοποιείται το **δεύτερο πέρασμα** (second iteration) όπου ελέγχονται οι πρωτεύοντες στόχοι ευχρηστίας των χρηστών. Αυτοί οι έλεγχοι έχουν τη μορφή «λίστας εκπλήρωσης» (ckecklists).Τέλος, **το τρίτο πέρασμα**(Third iteration) πραγματοποιείται μόνον εφόσον υπάρχει χρόνος και αναζητούνται σε αυτήν την περίπτωση τυχόν προβλήματα που δεν διαγνώστηκαν στα προηγούμενα περάσματα.Είναι γεγονός πως οι αξιολογητές μπορούν να ζητήσουν διευκρινίσεις για τη χρήση του συστήματος είτε εκ των προτέρων, είτε μετά τον εντοπισμό κάποιου προβλήματος.Η όλη αυτή διαδικασία ολοκληρώνεται με σύσκεψη των αξιολογητών και δημιουργία κοινής λίστας με τα προβλήματα που εντοπίστηκαν και συνολική αξιολόγησή τους.Είναι μεν αποτελεσματική αλλά υψηλού κόστους.

Δεδομένου ότι συμμετέχουν χρήστες υπάρχουν ελάχιστα ηθικά όσο και πρακτικά ζητήματα. Είναι μια μινιμαλιστική προσέγγιση. Εφόσον υπάρχουν οδηγίες σχεδιασμού μπορούν να εντοπιστούν πολλά συνήθη προβλήματα ευχρηστίας. Οι κανόνες είναι εύκολο να απομνημονευτούν και να εφαρμοστούν με μια αρκετά μικρή προσπάθεια. Ακόμη δεν απαιτούνται τελικοί χρήστες του συστήματος, ο τρόπος αυτός επιθεώρησης είναι φθηνός και γρήγορος και δεν απαιτείται η εμπλοκή τελικών χρηστών.

Μερικά μειονεκτήματα από την άλλη που θα μπορούσαν να αναφερθούν είναι τα παρακάτω. Δεν μπορούν να εξεταστούν ως μια απλή λίστα ελέγχων και μπορεί να υπάρξουν και ασάφειες κατά τη χρήση τους. Η εφαρμογή τους απαιτεί ασφαλώς και μια κάποια επιδεξιότητα και εμπειρία (πολλές φορές οι αξιολογητές χρειάζονται να εκπαιδευτούν έως και μια εβδομάδα) δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις όπου σημαντικά προβλήματα δε γίνονται αντιληπτά με τη χρήση αυτής της μεθόδου.Σε αρκετές μάλιστα περιπτώσεις τα τετριμμένα (μη σημαντικά) προβλήματα είναι αυτά που εντοπίζονται. Ίσως στην τελική να είναι δύσκολο να βρεθούν ακόμη και κατάλληλοι ειδικοί για την αξιολόγηση.

= **//__Nielsen:Οι 10 συνηθέστεροι κανόνες στην ευρετική αξιολόγηση__//** =


 * 1) __//Χρήση κατανοητής προς τους χρήστες γλώσσα://__ Η γλώσσα που χρησιμοποιείται από τον υπολογιστή καθώς και οι εκφράσεις, οι έννοιες και οι όροι, θα πρέπει να συμβαδίζουν με τη γλώσσα του χρήστη και να είναι κατανοητή από αυτόν.
 * 2) __//Παροχή ανάδρασης (feedback)://__ Το σύστημα θα πρέπει να παρέχει σε εύλογο χρόνο ενημέρωση στους χρήστες για την εξέλιξη των εργασιών που δέχεται ο υπολογιστής.
 * 3) __//Έλεγχος και ελευθερία χρήστη://__ Είναι απαραίτητη η ύπαρξη σαφών και εύκολων διεξόδων (π.χ κουμπιά) στη περίπτωση που ο χρήστης προβεί σε αθέμητες ενέργειες. Τυπικά παραδείγματα είναι οι εντολές undo και redo.
 * 4) __//Αποφυγή περιττών στοιχείων (μινιμαλισμός)://__ Δεν πρέπει να υπάρχουν πληροφορίες και λεπτομέρειες οι οποίες δεν χρειάζονται και δεν βοηθούν πουθενά. Είναι χρήσιμο να παραλείπονται για να μην βαραίνουν τον χρήστη.
 * 5) __//Αναγνώριση και όχι ανάκληση.;//__Ελαχιστοποίηση του μνημονικού φόρτου του χρήστη. Οι ενέργειες θα πρέπει να είναι φανερές χωρίς να απαιτούν από το χρήστη να θυμάται εντολές και λεπτομέρειες.
 * 6) __//Συνοχή και συνέπεια://__ Δεν πρέπει να αναρωτιέται ο χρήστης αν οι φράσεις που χρησιμοποιούνται πραγματοποιούν την ίδια ενέργεια, με τον ίδιο τρόπο πάντα σε κάθε διεπιφάνεια.
 * 7) __//Παροχή συντομεύσεων// (shotcuts):__ Δυνατότητα πραγματοποίησης ενεργειών που ίσως χρησιμοποιούνται συχνά από τους έμπειρους γρηγορότερα, οι οποίες είναι "αόρατες" στους αρχάριους χρήστες.
 * 8) __//Πρόβλεψη σφαλμάτων//:__ Εμφάνιση μηνυμάτων λάθους σε κατανοητή προς το χρήστη γλώσσα, ύπαρξη διεξόδων και λύσης του δεδομένου προβλήματος.
 * 9) __//Αποφυγή λαθών//:__ Έλεγχος των συνδέσμων, έλεγχος εγκυρότητας και αποφυγή συνδέσμων που δεν οδηγούν σε κανένα αποτέλεσμα.
 * 10) __//Βοήθεια και τεκμηρίωση//:__ Ύπαρξη βοηθητικού υλικού για την ευκολότερη πλοήγηση του χρήστη καθώς και επεξεργασία ή βοήθεια για την επίτευξη των επιθυμητών ενεργειών.

= = = = = = = = = //__**Ποσοστό 75%-80% σφαλμάτων- Εξίσωση Nielsen**__// =

Στην διαδικασία της αξιολόγησης, οι τύποι αξιολογητών, ο αριθμός τους, οι δεξιοτητες και η εμπειρία τους επηρεάζουν τα αποτελέσματατης διεργασίας. Όπως φαίνεται στο διάγραμμα υπάρχουν τρείς τύποι αξιολογητών: //οι απλοί, οι ειδικοί και οι διπλοειδικοί// (double experts). Πιο συγκεκριμένα: Είθισται να επιλέγονται ειδικοί αξιολογητές, δηλαδή συμπερασματικά θα λέγαμε ότι κατά μέσο όρο απαιτούνται 5 τεχνικοί αξιολογητές. Οι υπολογισμοί που προσδιορίζουν τον αριθμό των απαιτούμενων αξιολογητών αποδεικνύονται με την εξίσωση: Ν(1-(1-L)n), όπου, Η χάραξη της καμπύλης δίνει το εξής διάγραμμα: = = = __//**Πηγές:**//__ = __//**[]**//__ __//**[|http://www2.cs.ucy.ac.cy/~nicolast/courses/cs435/lectures/hci19.pdf]**//__ __//**[]**//__ __//**[]**//__ __//**[]**//__ __//**[]**//__ __//**[|el&u=http://en.wikipedia.org/wiki/Heuristic_evaluation]**//__ __//**[]**//__ __//**http://www.syros.aegean.gr/media/27730/dpsdm03015.pdf**//__ __//**_//**http://www.usabilitynet.org/tools/expertheuristic.htm**//__**//__ __//**@http://www.usability.gov/methods/test_refine/heuristic.html**//__ __//**@http://www.usabilitybok.org/methods/p275**//__ __//**@http://www.cc.gatech.edu/classes/cs6751_97_winter/Topics/heur-eval/**//__ __//**[]**//__
 * Οι απλοί αξιολογητές : Έχουν μέτρια απόδοση. Για την ανίχνευση ποσοστού 75%-80% σφαλμάτων ενός διαδικτυακού τόπου απαιτούνται 15 εξ' αυτών.
 * Ειδικοί-Τεχνικοί αξιολογητές: Η απόδοση τους είναι σαφώς υψηλότερη από της προηγούμενης κατηγορίας. Σύμφωνα με έρευνες 5 περίπου αξιολογητές αυτού του τύπου είναι σε θέση να καλύψουν το 75-80% των "ευρετικά καθοριζόμενων" προβλημάτων.
 * Τέλος, οι διπλοειδικοί: Εξειδικεύονται στο interface που αποτελεί θέμα προς αξιολόγηση. Αριθμός 2-3 double experts "ανακαλύπτουν" το ίδιο ποσορτό προβλημάτων με τους ανωτέρω.
 * n: ο αριθμός των χρηστών
 * L: τυπική τιμή το 31%
 * Ν: ο συνολικός αριθμός των προβλημάτων ευχρηστίας.

= __//**Βιβλιογραφία:**//__ = //** Τσέλιος, Ν. Εισαγωγή στην Επιστήμη του Ιστού - βασικές Υπηρεσίες και παιδαγωγικές χρήσεις. Κλειδάριθμος **//